Visie Eddy Sibbing op Schoolschaak Lessen

Er zijn veel misverstanden over schaaklessen op basisscholen.

Donderdag 16 mei  2019, Interview Niels van der Mark met Eddy Sibbing (Manager Max Euwe Centrum, Schaaktrainer, Kaderdocent, Consulent, Speler)

Terwijl 800 meter verderop het team van Ajax gehuldigd wordt op het Museumplein, zit ik met Eddy Sibbing op een zonnig terras in Amsterdam en hebben we het over schaaklessen verzorgen op basisscholen. Eddy verzorgt al bijna 30 jaar schaaklessen op basisscholen en heeft als kaderdocent een niet meer te tellen aantal schaaktrainers opgeleid. Daarnaast is hij manager van het Max Euwe Centrum in Amsterdam.
Als het om schaaklessen verzorgen op de basisschool gaat heeft Eddy niet alleen veel ervaring, maar ook een duidelijke visie ontwikkeld over waar het nu wel en niet om moet gaan. “Om een succes te maken van schaken op school is het vooral belangrijk dat kinderen veel spelen. En dan heb ik het vooral over spelletjes”, aldus Eddy. Schaakleraren willen graag te snel een echte partij laten spelen, vooral de goede schakers onder de trainers, maar je moet daar in kleine stapjes naartoe werken. Het is belangrijk dat het leuk is voor de kinderen en dat ze nieuwe dingen leren. Eenvoudige spelletjes lenen zich daar uitstekend voor. Als je een leuke les geeft, de nieuwe leerstof goed laat verwerken en ze vervolgens spelletjes laat doen heb je alle ingrediënten voor een geslaagde les. Kinderen zullen enthousiast de les verlaten. Met het vroegtijdig invoeren van een competitie-element en ze partijen laten spelen met alle stukken, wat ze vaak helemaal niet kunnen overzien overigens, loop je het risico dat ze eerder afhaken. De instructie was leuk, de verwerking ook, maar als ze na schooltijd thuis komen en er wordt gevraagd naar de schaakles zullen ze zeggen: ”verloren.” De rest is alweer vergeten. Het competitie-element is volgens Eddy ook een belangrijke oorzaak van het feit dat veel meisjes vroegtijdig stoppen met schaken. Daarom speelt Eddy geen competitie in het eerste jaar op school, maar op schaakclubs is dat vaak wel een vast onderdeel.

Het probleem zit hem vaak bij de schaakleraar. Om goed schaakles te kunnen geven is het vooral belangrijk dat je over goede didactische vaardigheden beschikt en goed met jonge kinderen kunt omgaan. Je schaakniveau doet er amper toe. Lesgeven aan beginners heeft niets te maken met goed kunnen schaken! Zelf werkt Eddy het 1e jaar met Opstapje 1, dat hij samen met Cor van Wijgerden heeft ontwikkeld. “Toen ik net schaakles gaf probeerde ik voor de Kerstvakantie Stap 1 af te ronden, de meeste kinderen haalden ook hun diploma en dan na de Kerstvakantie verder met Stap 2. Nu ben ik een heel schooljaar zoet met Opstapje 1”. In iedere les zitten spelletjes, die je overigens ook allemaal terug kunt vinden in de handleidingen van de Stappenmethode en op zijn website (www.chessed.nl) maar daarover later meer. Bekende valkuilen bij het geven van schaaklessen is dat de trainer te lang aan het woord is, graag instructie wil geven, te weinig tijd inruimt voor de verwerking (het maken van opgaven), terwijl dat een essentieel onderdeel is van de schaakles om kennis echt te verwerven. Daarnaast willen veel schaakleraren, zoals eerder vermeld vaak te snel. Eddy gebruikt de term ‘babyschaak’ als hij het over beginnende schakertjes heeft. Schaken met een beperkt aantal stukken, eventueel op een kleiner bordje. Dan is het voor beginners veel makkelijker om overzicht te houden, te zien welk stuk geslagen kan worden of aangevallen staat. Dan zien ze het en leren ze ook.

In al die jaren schaakles geven en trainingen verzorgen heeft Eddy ook veel materiaal ontwikkeld. Een jaar geleden besloot hij om dit vrij toegankelijk te maken voor schaakleraren en trainers op zijn website. Hier is een enorme hoeveelheid publicaties, lesmateriaal en ondersteunend materiaal te vinden. Een absolute aanrader, ook voor de schaaktrainer op de jeugdafdeling van de club. Wat kun je er allemaal vinden?

  • Trainingsmateriaal, van beginnersniveau tot gevorderdenniveau. Naast uitgewerkte lessen, vind je hier ook allerlei spelletjes die je met leerlingen kunt doen. (www.chessed.nl/kb/trainingsmateriaal/)
  • Heel veel informatie over schoolschaak, zoals voorbeeldbrieven voor het opzetten van schoolschaak en diverse formulieren. Van groot belang is goede communicatie met de school. Hier vind je ook allerlei documenten voor het goed laten draaien van een jeugdafdeling. (www.chessed.nl/kb/organisatie-jeugdclub/)
  • Samenvattingen van de lessen uit Stap 1 en Stap 2, met stellingen voor het demonstratiebord en zoekstrategieën. Ook werkboekvoortgangen, waarin je scores in de werkboeken kan bijhouden. (www.chessed.nl/kb/training/)
  • Extra materialen, zoals notatieformulieren voor kinderen, speciale lessen over de opening en materialen en tips voor lesgeven aan volwassenen. Tevens allerlei bestanden voor het organiseren van competities en toernooien. (www.chessed.nl/kb/competitie-en-toernooien/)

Met deze opsomming ben ik zeker niet volledig. Ik kan je aanraden om zelf eens te gaan kijken op de website en rond te kijken in de ‘kennisbank’. Je gaat hier zeker iets vinden dat je kunt gebruiken voor je schaaklessen op school of op de schaakclub!

Op 30 mei 2018 heeft Eddy Sibbing de Euwering van Cor van Wijgerden gekregen voor zijn verdiensten voor het schaken in het algemeen en het jeugdschaak in het bijzonder

Interview Niels van der Mark, Amsterdam, 16 mei 2019